Wydział Dowodzenia


(Henryk von Groc Hrychowicz) #1

Dowodzenie Wojskiem

Dowodzenie to proces, przez który dowódca narzuca swoją wolę i zamiary podwładnym oraz w ramach którego wspomagany przez swój sztab planuje, organizuje, motywuje i kontroluje działania podległych mu wojsk przez użycie standardowych procedur działania i wszelkich środków przekazywania informacji. W celu efektywnego sprawowania dowodzenia dowódca musi być świadomy relacji dowodzenia, jakie istnieją pomiędzy nim samym i siłami przydzielonymi mu do wykonania zadania.

Dowództwo jest władzą nadaną jednej osobie w celu stawiania zadań, koordynacji i kontroli działań zbrojnych. Dowódca sprawuje tę władzę nad swoimi podwładnymi na mocy mianowania. Władza ta, wywodząc się z prawa i uregulowań wojskowych jest nierozerwalnie połączona z przyjęciem za nią odpowiedzialności. Odpowiedzialność ta nie może być przekazywana. Dowódca bezpośrednio realizuje dowodzenie (np. dowódca plutonu) oraz przy pomocy podległych dowódców (np. dowódca kompani przez dowódców plutonów) lub przez podległe organy dowodzenia - sztaby. Typowym i najpowszechniejszym instrumentem i środkiem dowodzenia jest rozkaz.

Sprawowanie dowodzenia wiąże się przede wszystkim z procesem podejmowania decyzji i planowania. Proces ten musi być zarówno dynamiczny jak i wielowymiarowy. Powinien on zapewniać podejmowanie decyzji do działań bieżących, toczących się jednocześnie z procesem decyzyjnym i planowaniem przyszłych działań. Sprawowanie dowodzenia będzie szczególnie utrudnione w przypadku braku jednego spośród trzech podstawowych elementów: informacji, kontroli i łączności. Oznacza to, iż dowódca potrzebuje: informacji w celu podjęcia decyzji, możliwości sprawowania kontroli w celu koordynowania i monitorowania działań wojsk oraz środków łączności do przekazywania informacji.

Uprawnienia w dowodzeniu

Dowodzenie pełne to władza wojskowa i odpowiedzialność za wydawanie rozkazów podwładnym. Dowodzenie takie obejmuje wszystkie aspekty działań wojskowych i administracyjnych. Występuje jedynie w ramach sił narodowych.

Dowodzenie operacyjne to władza przyznana dowódcy do przydzielania zadań podwładnym dowódcom, do rozwijania jednostek do działań, do ponownego przydzielania sił oraz do zatrzymania sobie lub przekazania komuś innemu kontroli operacyjnej i/lub taktycznej, jeśli uzna to za niezbędne. Władza ta nie obejmuje odpowiedzialności za administrację czy logistykę. Może być rozciągnięta również na siły przydzielone temu dowódcy.

Dowodzenie taktyczne to władza przyznana dowódcy do stawiania zadań siłom będącym pod jego dowództwem w celu wykonania zadań postawionych przez wyższe dowództwo.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #2

Dowódca

Stanowisko etatowe w wojsku, żołnierz stojący na czele rodzaju sił zbrojnych, związku taktycznego, oddziału lub pododdziału. Posiada określone prawa (wydawanie rozkazów oraz nadzór nad ich wykonawstwem). Jest organizatorem działań bojowych podległych wojsk (żołnierzy) oraz dowodzi nimi w czasie ich trwania.

Rola i zadania dowódcy
Dowódca wydaje dyrektywy, rozkazy i instrukcje zarówno przed jak i w trakcie działań. Gdy jest to możliwe, rozkazy te powinny być wydawane osobiście i potwierdzane na piśmie. Wraz z rozpoczęciem działań, normalnym przedsięwzięciem dowódcy będzie dokonywanie niezbędnych korekt w planie działania poprzez krótkie, jasne rozkazy, często przekazywane radiowo lub łącznością przewodową. Rola dowódcy wyraża się w spełnianiu pewnej liczby zadań. Konkretne zadania będą się zmieniać w zależności od szczebla dowodzenia i możliwości wojsk.

Do zasadniczych zadań dowódcy należy:

  • znajomość zamiaru przełożonego.
  • prowadzenie oceny sytuacji.
  • podejmowanie decyzji
  • określanie zadań
  • przydział sił środków
  • stawianie zadań dla wojsk
  • podtrzymywanie zdolności bojowej
  • motywowanie wojsk
  • zapewnianie przywództwa

(Henryk von Groc Hrychowicz) #3

Stopnie Wojskowe

Stanowią tytuł żołnierza wyznaczający jego miejsce w hierarchii wojskowej oraz warunkujący zajmowanie stanowiska służbowego. Stopnie wojskowe mają swoje oznaki i składają się najczęściej z gwiazdek, belek i krokiewek. Oznaki stopni umieszcza się na mundurze. W armii Cesarstwa Austro-Węgierskiej wedle hierarchii to :

Infanterist

Gefreiter

Korporal

Zugsführer

Feldwebel

Kadett-Feldwebel

Stabs-Feldwebel

Offiziersstellvertreter

Fähnrich

Leutnant

Oberleutnant

Hauptmann

Major

Oberstleutnant

Oberst

Generalmajor

Feldmarschalleutnant

Feldzeugmeister

Generaloberst

Feldmarschall


(Henryk von Groc Hrychowicz) #4

Sztab dowództwa wojskowego i jego organizacja

Sztab jest główny organ dowodzenia występujący w oddziałach i związkach wszystkich rodzajów sił zbrojnych oraz na szczeblu centralnym. Na czele sztabu stoi szef sztabu podlegający bezpośrednio dowódcy. W okresie pokoju głównym zadaniem sztabu jest organizowanie szkolenia wojsk i zapewnienie im warunków utrzymania wysokiego stopnia gotowości bojowej.

Przeznaczenie

Sztab przeznaczony jest do zapewnienia dowódcy doradztwa i pomocy oraz zapewnienia wsparcia podległym dowódcom. Sztab nie posiada władzy sam z siebie; czerpie władzę od dowódcy i sprawuje ją w jego imieniu.

Zadania

Zadaniem sztabu jest przede wszystkim sprawowanie kontroli poprzez spełnianie jej dwóch głównych funkcji: koordynowania i monitorowania. Zastosowane elementy dowodzenia i koordynacji nie mogą ograniczać swobody działania podległych dowódców. Poprzez koordynowanie rozumieć należy wsparcie dowódcy przez sztab w postaci gromadzenia, przetwarzania i przedstawiania informacji w sposób, który pomaga mu wybrać właściwy wariant działania. W związku z tym sztab odpowiedzialny jest za szczegółowe przygotowanie i doprowadzenie do wykonawców elementów dowodzenia i koordynacji działań, które zwykle zawiera się w rozkazach. W ramach drugiej i pokrywającej się (z koordynowaniem) funkcji monitorowania, sztab stwarza warunki niezbędne do terminowego podejmowania decyzji. Do szczegółowych zadań sztabu należy :
- gromadzenie informacji
- ocenianie sytuacji
- przewidywanie
- informowanie
- rekomendowanie
- wydawanie zarządzeń w imieniu dowódcy
- monitorowanie
- koordynowanie

Organizacja

Sztab wojskowy posiada w swojej organizacji wyspecjalizowane komórki - oddziały. Każdy z nich ma określony zakres kompetencji.

Oddział I Organizacyjny — organizacja

  • organizacja ogólna wielkich jednostek, szczegółowa każdej broni i służby
  • sprawy uzbrojenia każdej broni lub służb
  • wykazy stanów liczebnych
  • wykaz chorych i rannych
  • uzupełnienie stanów ludzi i koni
  • przeniesienia, urlopy, awanse, nagrody, kary, policja, karność ogólna, eskorty itp.
  • służba sprawiedliwości
  • kontakty z władzami cywilnymi własnego terytorium zajętego przez wojsko
  • sprawy terytorialne

Oddział II Wywiad i Kontrwywiad — informacje i wywiad

  • pozyskiwanie wiadomości o nieprzyjacielu; opracowane planu określającego jakie wiadomości należy poszukiwać i za pomocą jakich organów
  • zbieranie, porównanie i analiza wiadomości oraz opracowywanie syntetycznej oceny nieprzyjaciela
  • rozpowszechnianie wiadomości o nieprzyjacielu w formie meldunków, komunikatów lub biuletynów
  • organizowanie współpracy wszystkich organów, posiadających możności pośredniego lub bezpośredniego zbierania informacji o nieprzyjacielu[d]
  • deszyfrowanie depesz obcych
  • szyfrowanie i deszyfrowanie depesz własnych
  • utrzymywanie kontaktów z władzami cywilnymi w swoim zakresie działania

Oddział III Operacyjny – operacje i wyszkolenie

  • przygotowanie działań i wykonania powziętych przez dowódcę decyzji. W tym celu musi posiadać:
  • znajomość możliwości działań oraz kontrola środków służących do rozwinięcia tych możliwości
  • znajomość decyzji podjętych przez dowódcę i opracowanie jej w formie planów, wytycznych i rozkazów
  • aktualna znajomość położenia wojsk własnych
  • metody i plany szkolenia wojsk
  • opracowanie doświadczeń z ćwiczeń i walk
  • prowadzenie dziennika operacyjnego
  • służba przekazywania

Oddział IV Kwatermistrzowski — zaopatrzenie i transporty

  • organizacja przewozów, rozdział i użycie środków transportowych
  • organizacja zaopatrywania, ewakuacji i naprawy sprzętu; rozdział i użycie materiału i środków pieniężnych
  • rozdział i użycie sił roboczych
  • sprawy ewakuacji i leczenia ludzi i koni
  • ogólna organizacja obszarów etapowych

W mniejszych sztabach oficerowie nie byli zorganizowani w oddziały. Pracowali w ścisłym kontakcie ze sobą według ustaleń szefa sztabu.


SCHEMAT ORGANIZACJI SZTABU

(Henryk von Groc Hrychowicz) #5

Organizacja Jednostek Wojskowych

Na strukturę organizacyjną wojsk wpływają dwa podstawowe założenia. Po pierwsze – jak najskuteczniejsze prowadzenie działań wojennych. Po drugie – stworzenie i utrzymanie jak najsprawniejszego narzędzia dla tych działań, czyli sił zbrojnych. Współpraca wewnątrz nich jest niezbędna i najlepiej gdy łączą te funkcje w jednym dowództwie. Tak też jest na niskich szczeblach dowodzenia – taktycznych. Jednak przy większych zgrupowaniach wojsk, bardzo często stosuje się wyraźny rozdział tych kompetencji (często pod wpływem polityki). Istnieją więc dowództwa zajmujące się wyłącznie prowadzeniem walk (związki operacyjne) jak i dowództwa skoncentrowane na pracy administracyjnej (okręgi wojskowe). W momencie zagrożenia wojną powyższe kompetencje łączy się w jednym dowództwie - związki operacyjne otrzymują kompetencje okręgów wojskowych. Istnieją jednak państwa, które tego podziału nie uznają.

Obecnie podział organizacyjny jednostek wojskowych nie różni się od w/w. zasad i wygląda następująco:

Związki operacyjne

Armia / okręg obrony powietrznej, (ok. 45-150 tys żołnierzy);

Związki taktyczne

Korpus / okręg wojskowy, (ok. 15-45 tys żołnierzy);
Dywizja (ok. 5-15 tys żołnierzy);
Brygada (ok. 3-6 tys żołnierzy);

Oddziały

Pułk / Półbrygada (ok. 900-2100 żołnierzy);

Pododdziały

Batalion / Dywizjon, (ok. 300 - 700 żołnierzy);
Kompania / Bateria / Eskadra / Szwadron (ok. 60-110 żołnierzy);
Pluton (ok. 9-45 żołnierzy);
Drużyna / Działon / Załoga, (ok. 3-15 żołnierzy);


(Henryk von Groc Hrychowicz) #6

Armia

Związek operacyjny o różnej strukturze organizacyjnej, składający się z dowództwa, kilku korpusów lub dywizji zasadniczego dla danego związku rodzajów wojsk oraz związków taktycznych i oddziałów zapewniających dowodzenie, a także zabezpieczenie operacyjne, materiałowe i techniczne działań całości jego sił.

Korpus

Wyższy związek taktyczny składający się z kilku dywizji lub brygad określonego rodzaju wojsk oraz związków taktycznych i oddziałów, przeznaczonych do zabezpieczenia działań całości jego sił; wchodzi zwykle w skład związku operacyjnego, niekiedy może działać samodzielnie.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #7

Dywizja

Podstawowy związek taktyczny różnych rodzajów sił zbrojnych składający się zazwyczaj z pułków lub brygad różnych rodzajów wojsk (typowych dla danego rodzaju sił zbrojnych) przeznaczonych do prowadzenia walki oraz oddziałów i samodzielnych pododdziałów przeznaczonych do zabezpieczenia bojowego działań, zapewnienia zaopatrzenia materiałowego i utrzymania w gotowości bojowej sprzętu technicznego jednostek dywizyjnych. Skład organizacyjny dywizji jest zazwyczaj stały. Dywizja działa przeważnie w składzie armii lub korpusu, może również wykonywać niektóre zadania samodzielnie.

Brygada

Najmniejszy związek taktyczny stanowiący w wielu armiach podstawową jednostkę bojową wojsk lądowych o wielkości pośredniej między pułkiem a dywizją. Dzieli się na pułki lub bataliony. Występuje również w innych rodzajach sił zbrojnych. Współczesna brygada składa się z batalionów i kompanii różnych rodzajów wojsk i służb. Jest ona jednostką prowadzącą walkę broni połączonych. Dowódca brygady kieruje działaniami batalionów lub zgrupowań taktycznych tworzonych na bazie batalionu.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #8

Pułk

Jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie). Pułk jest oddziałem taktycznym złożonym z dowództwa, sztabu, kwatermistrzostwa, kilku pododdziałów (batalionów, dywizjonów, kompanii, baterii, eskadr) określonego dla danego pułku rodzaju wojsk oraz z pododdziałów przeznaczonych do zabezpieczenia działań pułku. Pułk jest jednostką samodzielną pod względem administracyjnym i gospodarczym, ma też własny sztandar. W zależności od przeznaczenia istnieją pułki piechoty, pułki zmechanizowane, pułki czołgów, pułki artylerii. Pułk piechoty składa się z reguły z 3 batalionów, a pułk artylerii – z 3 dywizjonów.Najczęściej pułk stanowi część związku taktycznego (brygady lub dywizji), ale może także występować samodzielnie.

Batalion

Jednostka organizacyjna wojska, mniejsza od pułku – ok. 300-700 żołnierzy (czasem więcej niż 700).

Kompania

Pododdział wojska liczący od 60 do 110 żołnierzy, podoficerów i oficerów. Składa się zazwyczaj z pododdziału dowodzenia, 3-4 plutonów zasadniczego rodzaju wojsk, ewentualnie plutonu wsparcia. Zazwyczaj trzy, rzadziej dwie lub cztery kompanie wchodzą w skład batalionu. Kompanie czasami mogą wchodzić w skład pułku, a nawet brygad czy dywizji (jak np. kompania zaopatrzenia, obsługi). Obecnie w większości armii świata, etatowym dowódcą kompanii (baterii) jest oficer w stopniu kapitana.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #9

Pluton

Pododdział w składzie 2-5 drużyn, działonów, sekcji lub załóg wozów bojowych. Występuje we wszystkich rodzajach wojsk. Wchodzi najczęściej w skład kompanii, baterii albo szwadronu. Niekiedy występuje samodzielnie na szczeblu batalionu (dywizjonu) lub pułku. Może mieć jednorodną strukturę organizacyjną (gdy składa się z drużyn jednego rodzaju) albo składać się z drużyn o różnej organizacji i przeznaczeniu. Jest podstawową jednostką w szkoleniu, odpowiednikiem klasy w szkole albo grupy na studiach. Przeważnie jest to najmniejszy pododdział etatowo dowodzony przez oficera.

Drużyna

Najmniejszy pododdział występujący w większości rodzajów wojsk. Jest przeznaczona do prowadzenia walki albo zabezpieczenia działań bojowych. W artylerii jej odpowiednikiem jest działon, w wojskach zmechanizowanych i pancernych - załoga wozu bojowego, w niektórych jednostkach rakietowych, łączności i logistycznych - obsługa wozu, urządzenia lub agregatu, a w kawalerii - sekcja. W zależności od rodzaju wojsk, ich przeznaczenia i funkcji, stan liczebny drużyny wynosi 3-15 osób.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #10

Taktyka

To teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu. Taktyka jest najniższym poziomem sztuki wojennej. Wyższymi szczeblami sztuki wojennej są: sztuka operacyjna i strategia.
Taktyka dotyczy reguł użycia stosunkowo niewielkich jednostek wojskowych zwanych związkami taktycznymi. Jest sztuką osiągania zwycięstwa (czy ogólniej: zamierzonych celów) w konkretnych warunkach. Przyjmuje się też, że taktyka dotyczy ograniczonej przestrzeni (np. do XX wieku do terenu, który można objąć wzrokiem) i czasu (rzędu doby).

Taktyka (w odróżnieniu od sztuki operacyjnej i strategii) jest silnie związana i zależna od zmian organizacyjnych i technicznych w wojsku. Przykładowo kawaleria, której podstawowym sposobem użycia (taktyką) przez wieki była szarża wraz z wprowadzeniem karabinu maszynowego i szybkostrzelnej artylerii zaczęła używać koni jedynie do szybkiego przemieszczania się a do walki kawalerzyści zsiadali z koni, wykonując szarżę jedynie w wyjątkowych, sprzyjających okolicznościach. Nawet drobna zmiana w wyposażeniu może skutkować istotną zmianą sposobu walki (taktyki).

W innym ujęciu – taktyka to bezpośrednia walka zbrojna, mająca na celu bezpośrednie zniszczenie (zgładzenie, definitywne rozbicie) sił i środków walki, bez względu na ich wielkość (skalę). Taktyka prowadzona jest w dwóch podstawowych rodzajach: natarciu i obronie, przy czym najczęściej prowadzone są one w formie pozycyjnej. Manewr w taktyce, zwłaszcza mający na celu okrążenie (osaczenie) przeciwnika, jest bardzo rzadko stosowany. Najczęstszym manewrem taktycznym jest rotacja (luzowanie) jednostek tak w natarciu, jak i obronie.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #11

Działania taktyczne wojska

Działania taktyczne wojska to wszelkie działania pododdziałów, oddziałów, związków taktycznych, wojsk operacyjnych i obrony terytorialnej. Działania te dzielą się na działania rozstrzygające i działania pomocnicze.

Działania rozstrzygające (walki) dzieli się na :

  • obronę
  • natarcie
  • działania opóźniające
  • wycofanie
  • działania nieregularne

Działania pomocnicze dzieli się na :

  • przemieszczanie
    - marsze
    - przewozy

  • rozmieszczanie


(Henryk von Groc Hrychowicz) #12

Obrona

Zamierzony lub wymuszony rodzaj walki prowadzony po to, aby zapobiec opanowaniu przez wojska przeciwnika terenu i uniemożliwienia mu realizacji zakładanych celów, zadania mu maksymalnych strat, stwarzając w ten sposób warunki do działania zaczepnego.

Celem działań obronnych jest uniemożliwienie przeciwnikowi opanowania terenu, rozbicie zgrupowań uderzeniowych i załamanie jego natarcia oraz przejęcie inicjatywy. Do celów szczegółowych zalicza się :

  • utrzymanie określonego terenu,
  • rozbicie przeciwnika, który włamał się w ugrupowanie obronne,
  • zyskanie na czasie,
  • zrównoważenie potencjałów walczących stron poprzez okresową utratę terenu,
  • umożliwienie kolejnym siłom ześrodkowania się i wykonania zwrotu zaczepnego,
  • zmuszenie przeciwnika do przyjęcia walki w niedogodnym dla niego terenie.

Ze względu na sposób rozegrania (zamiar) działań obronnych rozróżnia się:

  • obronę manewrową (ang. mobile defence),
  • obronę pozycyjną (ang. area defence lub position defence)

Strukturę obrony stanowi układ wzajemnych relacji elementów składających się na całość obrony. W skład jej wchodzą następujące elementy :

  • pasy, rejony lub pozycje obronne,
  • pas przesłaniania,
  • pozycja przednia,
  • pozycje ryglowe,
  • rejony stanowisk ogniowych podporządkowanej artylerii,
  • rubieże ogniowe i kierunki (rubieże) planowanych kontrataków,
  • rubieże ogniowe odwodów przeciwpancernych,
  • odcinki (rubieże) minowania oddziałów zaporowych,
  • węzły, strefy zapór niszczeń, strefy rażenia i pułapek ogniowych,
  • rejony rozmieszczenia odwodów wojsk wspierających,
  • rejony rozmieszczenia elementów rozpoznania i walki elektronicznej,
  • rejony rozmieszczenia oddziałów, pododdziałów urządzeń logistycznych,
  • lądowiska śmigłowców,
  • stanowiska dowodzenia,
  • rejony zastrzeżone,
  • drogi manewru, dowozu i ewakuacji.

(Henryk von Groc Hrychowicz) #13

Natarcie

Jest podstawowym rodzajem walki prowadzonej głównie w formie zwrotów zaczepnych z zamiarem rozbicia wojsk przeciwnika i opanowania zajmowanego przez niego terenu. Jest działaniem rozstrzygającym.

Aby osiągnąć zamierzone rezultaty, wymagane jest zwykle skupienie przeważających sił i środków w odpowiednim czasie i miejscu, po czym następuje celowe ich wykorzystanie.Wykonanie zadania w dużej mierze zależy od trafnego wyboru punktu ciężkości. Należy dążyć do uzyskania zaskoczenia, zerwania spoistości obrony przeciwnika i rozcinania oraz izolowania jego sił.

Celem natarcia jest pokonanie przeciwnika prze:

  • rażenie
  • wykonanie zdecydowanego uderzenia
  • rozbicie jego wojsk
  • zajęcie ważnych obiektów i rejonów kluczowych

Formy natarcia to :

  • przełamanie (ang. penetration)
  • bój spotkaniowy
  • pościg

Rodzaje natarcia :

  • rozpoznanie walką (ang.reconnaissance in force)
  • rajd (ang. raid)
  • kontratak (ang. counterattack)
  • atak wyprzedzający (ang. spoiling attack)
  • natarcie szybkie (doraźnie przygotowane) (ang. hasty attack)
  • natarcie planowe (ang. deliberate attack)

(Henryk von Groc Hrychowicz) #14

Działania opóźniające

Działania bojowe (osłonowe) prowadzone przez wojska w czasie odejścia na kolejnych pozycjach obronnych (opóźnienia) w celu uzyskania czasu potrzebnego wyższemu dowódcy na zadanie przeciwnikowi maksymalnych strat i stworzenia dla wojsk własnych bardziej korzystnej sytuacji bez angażowania się w decydujące walki.

Celami szczegółowymi są:

  • opóźnienie manewru przeciwnika poprzez zadawanie mu strat zmniejszających jego potencjał bojowy, w celu zyskania czasu na przygotowanie kolejnych działań
  • przejęcie inicjatywy poprzez celowe wprowadzenie przeciwnika w obszar, w którym jest on bardziej podatny na wykonanie ataku lub kontrataku
  • uniknięcie walki w niesprzyjających warunkach i zabezpieczanie tym samym wojsk własnych
  • określenie głównego kierunku uderzenia przeciwnika

(Henryk von Groc Hrychowicz) #15

Wycofanie

Rodzaj walki prowadzonej w celu zerwania kontaktu bojowego z przeciwnikiem lub uchylenia się od starcia w niekorzystnej sytuacji. Jest etapem pośrednim podczas prowadzenia walki. Wykonanie zamierzeń wycofania polega na opuszczeniu w sposób zorganizowany zajmowanego pasa (rejonu) obrony z zachowaniem przez wojska zdolności bojowej.

Do wycofania wojsk może dochodzić w następujących sytuacjach :

  • wyczerpano wszelkie możliwości osiągnięcia celu walki;
  • warunki terenowe lub sytuacja taktyczna nie są korzystne do rozegrania walki;
  • zachodzi potrzeba wzmocnienia wojsk walczących na innym kierunku;
  • stan zabezpieczenia logistycznego wojsk nie pozwala na kontynuację walki;
  • istnieje zagrożenie okrążenia walczących wojsk.

Wycofanie może być zamierzone lub wymuszone. Przeprowadza się je w sposób zorganizowany, skrycie i szybko. Powinno być ono wykonywane z reguły w warunkach ograniczonej widoczności. Wykonywanie zamierzeń wycofania powinno przebiegać zgodnie z zasadami działań opóźniających. Powodzenie wycofania zależy przede wszystkim od sprawnego wykonywania manewru przez oddziały (pododdziały), umiejętnego wykorzystania terenu oraz stosowania na szeroką skalę zapór inżynieryjnych (niszczeń). Rozpoczyna się z zasady po uzyskaniu zgody przełożonego. W sytuacjach trudnych (brak łączności) i grożących poniesieniem dużych strat o wycofaniu decyduje dowódca wojsk walczących z przeciwnikiem.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #16

Działania nieregularne

Rodzaj walki prowadzonej przez przygotowane już w czasie pokoju lub doraźnie tworzone w czasie wojny pododdziały (zgrupowania), stosujące specyficzne sposoby walki w celu zwalczania i dezorganizacji działań przeciwnika na obszarze przez niego opanowanym. Do celów szczegółowych zalicza się: wykrycie i rozpoznanie przeciwnika, osłabianie jego potencjału, zakłócenia funkcjonowania jego systemu dowodzenia, systemu logistycznego a tym samym do zwiększenia liczebności ubezpieczeń kosztem sił możliwych do użycia na zasadniczym kierunku działania. Do działań nieregularnych przechodzi się w sposób planowy lub nieplanowy czyli wymuszony najczęściej niepowodzeniem realizacji poprzedniego zadania.

Decyzję o nieplanowanym przejściu do działań nieregularnych (wymuszonych sytuacją zagrażającą zniszczeniem pododdziału) podejmuje bezpośredni przełożony dowódcy pododdziału, a w wypadku braku łączności – dowódca pododdziału samodzielnie.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #17

Przemieszczanie - Marsz

Ruch wojsk po drogach lub na przełaj do wyznaczonych rejonów bądź rubieży. Wykonywany jest w kolumnach marszowych. Kolumna marszowa to ugrupowanie wojsk na jednej drodze pod jednym dowództwem. Dla usprawnienia marszu oddziału lub związku taktycznego kolumnę marszową można podzielić na grupy marszowe (zgrupowania taktyczne). Grupa marszowa nie powinna być większa niż siły ekwiwalentne wzmocnionemu batalionowi (batalionowemu zgrupowaniu broni połączonych). Powinna być także zdolna, w razie potrzeby, do samodzielnego podjęcia walki z przeciwnikiem naziemnym i powietrznym. Między grupami marszowymi ustala się odległości czasowe, a między pojazdami w metrach. Odległość między grupami marszowymi przy średniej prędkości 30 km/h nie powinna być większa niż 5 minut, a między pojazdami 50 metrów. W uzasadnionych sytuacjach może nastąpić zwiększenie odległości między grupami marszowymi (pododdziałami) oraz między pojazdami, odległości te określają dowódcy kolumn.

Ugrupowanie marszowe tworzą :

  • oddział wydzielony (jeśli się go wysyła),
  • ubezpieczenie marszowe,
  • oddział zabezpieczenia ruchu,
  • kolumny sił głównych (grup marszowych)
  • kolumny jednostek logistycznych.

Dyscyplina marszu
To ścisłe przestrzeganie zasad organizacji i sprawności marszu, obejmujących w szczególności: poruszanie się po wyznaczonych trasach przemarszu (przejazdu), zachowanie odpowiednich odległości między kolumnami, terminowość przekraczania ustalonych punktów, przestrzeganie zasad ubezpieczenia wojsk w ruchu i na postojach, stosowanie odpowiedniego reżimu pracy środków łączności, sygnalizacji, maskowania itp.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #18

Rozmieszczanie Wojsk

Rodzaj pomocniczych działań taktycznych. To stacjonowanie wojsk w garnizonach oraz pobyt w rejonach ześrodkowania (wyjściowych, odpoczynku) z zachowaniem odpowiedniego stopnia gotowości bojowej.

Wojska rozmieszcza się w sposób umożliwiający zorganizowanie obrony i ochrony oraz wykonanie manewru. Teren przewidziany do rozmieszczania wojsk powinien umożliwiać maskowanie, posiadać dogodne warunki odpoczynku wojsk, być bezpiecznym pod względem sanitarnym i epidemiologicznym. Znajdować się tam powinna odpowiednia liczba dróg manewru.Nie rozmieszcza się wojsk w pobliżu obiektów, które mogą stanowić cele uderzeń przeciwnika. Wojska w rejonach ześrodkowania zachowują gotowość do odparcia napadu przeciwnika naziemnego i powietrznego oraz do szybkiego i skrytego opuszczenia rejonu.

Zajęcie rejonu
Przed rozmieszczaniem wojsk w terenie, szczególnie w rejonach, które zajmował przeciwnik, przeprowadza się rozpoznanie w celu wykrycia ewentualnych grup rozpoznawczych, wykrycia oznakowania zaminowanych odcinków terenowych, określenia przydatności źródeł wody oraz możliwości wykorzystania innych zasobów terenowych. W celu wybrania (ustalenia) rejonów rozmieszczenia oddziałów (pododdziałów) oraz określenia ich przydatności wysyła się grupy rekonesansowe. W skład grup mogą wchodzić oficerowie sztabu, rodzajów wojsk i służb oraz przedstawiciele oddziałów (łącznicy z pododdziałów).

Związkowi taktycznemu (oddziałowi) wyznacza się główny i zapasowy rejon rozmieszczania. Zapasowych rejonów dla oddziałów nie wyznacza się wewnątrz głównego rejonu rozmieszczenia związku taktycznego. Oddziały (pododdziały) zajmują rejony ześrodkowania sukcesywnie w miarę podchodzenia do nich. Niedopuszczalne jest zatrzymywanie kolumn na drogach w oczekiwaniu na wejście do rejonu. Wojska rozśrodkowują się w rejonie, przyjmując ugrupowanie stosownie do oczekujących je zadań.
Po wejściu wojsk do rejonu rozpoczyna się niezwłocznie rozbudowę fortyfikacyjną. Równolegle z budową obiektów fortyfikacyjnych rozbudowuje się system zapór inżynieryjnych i utrzymuje drogi manewru. Wszelkie prace i wykonywane obiekty dokładnie się maskuje. Wojska rozmieszcza się w pewnym oddaleniu od dróg marszu, w odległościach i odstępach zapewniających bezpieczeństwo i nie wielkie prawdopodobieństwo strat w wypadku uderzeń rakietowych, lotnictwa, śmigłowców bojowych oraz artylerii przeciwnika. Oddział i pododdziały przeciwlotnicze rozwija się na obrzeżach rejonu ześrodkowania w stałej gotowości do odparcia środków napadu powietrznego przeciwnika. Stanowiska dowodzenia związku taktyczne go (oddziału) rozwija się w rejonach zapewniających ciągłe dowodzenie oddziałami (pododdziałami) zarówno podczas ich przebywania w rejonie rozmieszczenia, jak też w czasie ich wymarszu z zajmowanego obszaru. Jednostki i urządzenia logistyczne rozmieszcza się w pobliżu dróg, zapewniając im obronę i ochronę. Łączność utrzymuje się z oddziałami (pododdziałami) za pomocą ruchomych przewodowych środków łączności. Praca środków radiowych jest dozwolona w wypadkach przekazywania sygnałów powiadamiania, ostrzegania i alarmowania oraz do kierowania ogniem środków przeciwlotniczych.
W rejonach rozmieszczania oddziałów (pododdziałów) organizuje się i prowadzi rozpoznanie przeciwnika powietrznego oraz alarmowanie wojsk o zagrożeniu. Ponadto prowadzi się rozpoznanie inżynieryjne i rozpoznanie skażeń oraz realizuje przedsięwzięcia przeciwepidemiczne.

Ubezpieczenie postoju

  • Wojska w rejonach rozmieszczania organizują ubezpieczenia postoju. Liczba pododdziałów, wydzielonych do ubezpieczenia postoju, zależna jest od warunków terenowych, odległości od przeciwnika i jego aktywności bojowej. Elementami ubezpieczenia postoju są oddział czat i czaty.
  • Każdorazowo odległość ubezpieczenia postoju od ubezpieczanych oddziałów (pododdziałów) powinna zapewnić wykonanie manewru zorganizowane wejście do walki. Rubież ubezpieczenia postoju rozbudowuje się pod względem inżynieryjnym podobnie jak w obronie.
  • Bezpośrednio w rejonie rozmieszczania oddziału (pododdziału) organizuje się patrole, posterunki obserwacyjne, wystawia czujki oraz wyznacza pododdziały dyżurne.

(Henryk von Groc Hrychowicz) #19

Zasady działań taktycznych

Celowość
W każdych działaniach taktycznych ważnym jest wybór i sprecyzowanie celu. Wybór celu jest jednym z najważniejszych obowiązków dowódcy. Cel walki należy określać ściśle i jednoznacznie, tak aby był zrozumiały dla wykonawców i wyzwalał ich inicjatywę. Powinien on być głównym motywem działania dowódców i pododdziałów podczas wykonywania zadań bojowych.

Zachowanie zdolności bojowej
Wyraża się nieustannym utrzymywaniem przez wojska gotowości do podjęcia walki i wykonania zadań bojowych oraz osiągania celu działań przy jak najmniejszych stratach. Oznacza to konieczność efektywnego wykorzystania wojsk, niedopuszczenie do nadmiernego ich wyczerpania i takiej organizacji systemu działań aby zapewnić sukcesywne odtwarzanie zdolności bojowej poprzez odpowiednie zapewnienie zabezpieczenia logistycznego.

Ekonomia sił
Dowódca musi wykorzystywać swoje siły do zasadniczych zadań, dlatego nie wolno mu angażować więcej wysiłku do ich realizacji niż jest to niezbędne. Nie można być silnym wszędzie, więc w celu umożliwienia koncentracji swoich sił dowódca może być zmuszony akceptować ryzyko użycia absolutnego minimum sił gdzie indziej.

Zaskoczenie
Wyraża się w nieoczekiwanym, nagłym i gwałtownym działaniu, wskutek którego przeciwnik zostaje pozbawiony inicjatywy oraz możliwości zorganizowanego prowadzenia walki. Elementami składowymi zaskoczenia są: zachowanie tajemnicy, ukrywanie, wprowadzanie przeciwnika w błąd, nieszablonowość, śmiałość i szybkość działania

Aktywność
Oznacza nieustanne dążenie do narzucenia przeciwnikowi swojej woli i swoistego sterowania jego działaniami w myśl własnych celów i zamierzeń. Wyraża się przede wszystkim w uprzedzeniu przeciwnika w działaniach, ciągłym i skutecznym użyciu środków rażenia, wykonywaniu manewru i przenoszeniu punktu ciężkości na najważniejsze kierunki, rejony i obiekty.

Manewr
Wyraża zdolność do sprawnego ruchu, stosownie do zaistniałej sytuacji taktycznej w różnych warunkach terenowych i atmosferycznych. Umożliwia zastosowanie zasad ekonomii sił i zaskoczenia. Sprzyja on zdobyciu i utrzymaniu inicjatywy. Każdy manewr, aby był skuteczny, powinien być prosty w zamiarze oraz przeprowadzony szybko i skrycie.