Wystawa Kamieni Szlachetnych


(Henryk von Groc Hrychowicz) #1

Ekspozycja umożliwia poznanie wszystkich najcenniejszych kamieni szlachetnych i półszlachetnych. Niektóre z nich posiadają ogromną wartość jubilerską, inne są rzadko spotykane, ale wszystkie prezentują się wyjątkowo pięknie zwłaszcza oprawne w złoto, srebro lub inne metale szlachetne.

(Henryk von Groc Hrychowicz) #2

Diament

Minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa diamentum i nawiązuje do wyjątkowej twardości tego minerału. Diament jest najtwardszą znaną substancją z występujących w przyrodzie. Tworzy zazwyczaj niewielkie kryształy przyjmujące postać ośmiościanu, rzadziej sześcianu. Duża część kryształów ma zaokrąglone kształty oraz wykazuje zbliźniaczenia. W przyrodzie stanowi jedną z pięciu, obok grafitu, fulerenów, nanopianki i nanorurek, odmian alotropowych węgla. Jest kruchy (rozpryskuje się pod wpływem uderzenia), przezroczysty; zwykle zawiera śladowe ilości azotu, glinu, boru, manganu, krzemu, magnezu, chromu. Są w nim spotykane różne wrostki mineralne reprezentowane przez: oliwin, granat, pirop, pirotyn, ilmenit, rutyl, grafit, diopsyd, spinel oraz wcześniej wykrystalizowane diamenty. Rodzaj tych inkluzji pozwala na precyzyjne określenie miejsca pochodzenia danego kamienia. Minerał bardzo rzadki.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #3

Szmaragd

Odmiana berylu, minerału należącego do grupy krzemianów. Nazwa pochodzi od gr. smaragdos (a także łac. smaragdus - zielony). Nawiązuje do charakterystycznej barwy tego minerału, wywołanej podstawieniami jonów chromu, rzadziej wanadu i żelaza. Bardzo poszukiwany, wyjątkowo cenny kamień kolekcjonerski i jubilerski. Jest stosowany w jubilerstwie od czasów starożytnych. Szczególnie ceniony był w starożytnym Egipcie, Persji, Arabii, u Majów, Azteków, Inków. Największy szmaragd o wartości jubilerskiej wydobyto w Kolumbii, miał masę 7 025 ct.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #4

Rubin

Minerał z gromady tlenków, czerwona odmiana korundu. Jest minerałem rzadkim. Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, bipiramidalnym lub słupkowym o podstawie sześcioboku, czasami romboedryczne. Nasycenie barwy rubinu zależy od domieszek: czerwoną barwę wywołuje tlenek chromu, purpurową – wanad, brunatnoczerwona – żelazo. Jeden z najcenniejszych kamieni szlachetnych w jubilerstwie. Szczególnie poszukiwane są kamienie wykazujące asteryzm, powodowany igiełkowatymi wrostkami rutylu, które są niesłychanie rzadkie. Do wyjątkowych rzadkości należą kamienie wykazujące efekt kociego oka. Najbardziej poszukiwane są kryształy o barwie czerwonej z delikatnym niebieskim odcieniem (tzw. „czerwień krwi gołębiej”).


(Henryk von Groc Hrychowicz) #5

Szafir

Bardzo twardy minerał z gromady tlenków – niebieska odmiana korundu. Jest minerałem rzadkim. Tworzy najczęściej kryształy o postaci pseudoheksagonalnych słupów (o przekroju sześciobocznym) i bipiramid. Na ścianach kryształów często wykazuje poprzeczne zbrużdżenia. Jest kruchy, przezroczysty, często wykazuje podzielność wykorzystującą płaszczyzny zbliźniaczeń. Szafiry jest spotykany w skałach magmowych, najczęściej w pegmatytach, i bazaltach.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #6

Topaz

Minerał z gromady krzemianów, rozpowszechniony w wielu rejonach świata. Nazwa pochodzi od greckiego Τοπάζιος (topázios) co znaczy poszukiwać; także z sanskrycie Topas = ogień i nawiązuje do pomarańczowo-złotej barwy i blasku szlachetnych odmian tego minerału. Tworzy kryształy słupkowe, niemal izometryczne, także beczułkowate (znanych jest ok. 150 różnych jego postaci). Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych słupkowych i pręcikowych. Jest kruchy i przezroczysty, charakteryzuje się ogromnym bogactwem barw. To bardzo twardy, ciężki i rzadko spotykany minerał.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #7

Aleksandryt

Minerał, kamień szlachetny, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu. W zależności od oświetlenia zmienia barwę: w świetle dziennym jest zielony, w sztucznym oświetleniu – czerwony (zjawisko fluorescencji spowodowane obecnością metali chromu i żelaza w kryształach aleksandrytu). Nazwany na cześć cara Aleksandra II w 1842. Został odkryty przypadkowo, w dolinie rzeki Tokowaja, w pobliżu Jekaterynburga na Uralu, podczas poszukiwania szmaragdów. Najcenniejsze aleksandryty pochodzą ze złóż na Uralu (Rosja), gdzie odkryto je w latach trzydziestych XIX wieku (1834). Złoża na Uralu są obecnie prawie całkowicie wyeksploatowane. Tu znaleziono najpiękniejszą i największą grupę kryształów aleksandrytu składającą się z 22 kryształów o masie 5 kilogramów. Drugim cennym miejscem ich występowania jest Sri Lanca – Latpandura. Tu znaleziono największy, pojedynczy kryształ, po przecięciu i oszlifowaniu zachował masę 66 karatów.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #8

Akwamaryn

Minerał; błękitny lub niebieskozielony (w zależności od ilości domieszek związków żelaza) kamień szlachetny, będący przezroczystą odmianą berylu. Cechą charakterystyczną jest jego wygląd na tle niemetalicznej powierzchni; w zależności od ustawienia kryształu może być niebieski lub bezbarwny (dichroizm – dwubarwność). Występuje w: Brazylii – (Minas Gerais, Rio Grande do Norte, Ceará – najcenniejsze), Pakistan – Ousso, USA (Maine, Karolina Północna, Kolorado), Rosji (Syberia - Mursińsk, Ural), Madagaskarze – najlepsze ciemnoniebieskie kryształy akwamarynu i w krajach Afryki Południowo-Zachodniej.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #9

Heliodor

To minerał, przezroczysta odmiana berylu o barwie żółtej. Nazwa pochodzi od greckiego słowa helios = słońce. Obecnie nazwa heliodor stosowana jest powszechnie do wszystkich przezroczystych, żółtych odmian berylu (dawniej tylko do południowoafrykańskich). Bardzo wysoko ceniony kamień kolekcjonerski i jubilerski


(Henryk von Groc Hrychowicz) #10

Biksbit

Minerał będący “czerwonoagrestowa” przezroczysta odmiana berylu. Nazwa pochodzi od nazwiska Maynarda Bixby, znanego mineraloga. Kryształy biksbitu są najczęściej silnie spękane, co powoduje, że jest rzadko stosowany do wyrobu biżuterii. Występuje w USA i Meksyku.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #11

Morganit

Minerał, odmiana berylu. Odkryta w 1911 roku w okręgu San Diego w Kalifornii (USA). Charakteryzuje się różową lub ciemnoróżową barwą. Istnieje też przezroczysta odmiana berylu; zabarwiona domieszkami cezu, litu, rubidu, manganu. Występuje w Brazylii, Rosji na Uralu oraz Mozambiku, Zimbabwe, Kazachstanie, Pakistanie, Afganistanie, Chinach i Włoszech


(Henryk von Groc Hrychowicz) #12

Spinel

Minerał z gromady tlenków, zaliczany do grupy spineli. Należy do grupy minerałów rzadkich. Tworzy kryształy izometryczne (ośmiościany lub dwunastościany rombowe), często występują zbliźniaczenia. Jest kruchy i przezroczysty. Niekiedy wykazuje asteryzm a sporadycznie efekt kociego oka. Spinel i jego odmiany występują w utworach strefy kontaktowo- metasomatycznej, w zmienionych dolomitach i wapieniach zasobnych w tlenek magnezu. Powstają w wysokich temperaturach. Współwystępują z granatami, piroksenami, towarzyszą mu dolomit, magnetyt, cyrkon, korund. Spinele jakości jubilerskiej spotyka się w Tajlandii (w okolicach Bo Ploi), Kambodży i Laosie. W USA spinele można znaleźć przede wszystkim w stanie Nowym Jorku (kryształy z Amita osiągają masę do 14 kg), New Jersey i Karolinie Północnej.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #13

Granat

Grupa minerałów zaliczana do krzemianów, charakterystyczna dla skał metamorficznych: gnejsów, łupków mikowych – tworząc niekiedy prawie że monomineralne skały granatowe, zmetamorfizowanych wapieni i dolomitów. Wchodzą również w skład skał magmowych. Rozpowszechnione wśród utworów kontaktowych. Należą do najczęściej spotykanych minerałów ciężkich klastycznych skał osadowych – piaskowców. W szczególnych warunkach geologicznych ulegają one koncentracji, np. wśród piasków plażowych. Luźne wykształcenia granatów w postaci cienkich smug znane są z bałtyckich plaż, gdzie zwykle towarzyszy im ilmenit, oraz cyrkon. Największy kryształ granatu znaleziono w Norwegii. Poza tym występuje on w RPA, Brazylii, Indiach i na Madagaskarze. Można go również znaleźć w Czechach, Polsce ( Masyw Śnieżniki, Góry Sowie, Karkonosze, Góry Izerskie) oraz krajach byłego ZSRR.


(Borys Targersdorf) #14

Prywatnie ma Pan takie zainteresowania?


(Henryk von Groc Hrychowicz) #15

Kolekcjonuję minerały i kamienie szlachetne, ale tych najcenniejszych nie posiadam. Może kiedyś kolekcja moja będzie uzupełniona i o te okazy. :slight_smile:

Turmaliny

To szereg minerałów należących do grupy krzemianów. Oprócz szerlu, należą do minerałów rzadkich lub bardzo rzadkich. Nazwa pochodzi od syngaleskiego turmali określającego zdolność do przyciągania, po podgrzaniu, popiołu z ognia. Zazwyczaj tworzą kryształy o pokroju słupkowym, pręcikowym, igiełkowym a na ścianach kryształów wykazują charakterystyczne zbrużdżenia zgodne z wydłużeniem słupów. Występują w skupieniach zbitych, ziarnistych, pręcikowych, igiełkowych i promienistych (tzw. “słońce turmalinowe”). Są kruche, przezroczyste, wykształcają kryształy wrosłe i narosłe. Turmalin łatwo elektryzuje się, przyciąga kurz, skrawki papieru. Ze względu na to zjawisko turmaliny należy czyścić częściej niż inne kamienie.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #16

Bursztyn

Kopalna żywica drzew iglastych, a w rzadszych przypadkach żywicujących liściastych drzew z grupy bobowców. Znanych jest około 60 odmian (gatunków). Najstarsze z nich pochodzą z utworów dewońskich (stwierdzono je w Kanadzie); najmłodsze, nie zaliczane zasadniczo do bursztynów są znajdowane w Ameryce Południowej, Afryce, Australii i Nowej Zelandii (kopal). Bursztyn tworzy nieregularne bryłki. Największa znaleziona bryła bursztynu bałtyckiego waży 9,75 kg. Najczęściej spotykany jest bursztyn żółty, rzadsze są odmiany bezbarwne, czerwone, zielonkawe, a ich przejrzystość zależy od zawartości drobnych pęcherzyków powietrza. Bryłki bursztynu zawierają niekiedy pochodzące z okresu kredy i trzeciorzędu szczątki zwierząt lub roślin, tzw. inkluzje. Inkluzje stałe są reprezentowane przez różne minerały np. piryt, żelazo, kwarc, oraz owady, rzadziej pajęczaki, drobne płazy i gady, rośliny i ich szczątki. Inkluzje stanowią cenny materiał badawczy dla biologów i paleontologów.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #17

Jaspis

Skała osadowa, zbita, drobnoziarnista, zbudowana z chalcedonu i kwarcu – występują one w zmiennych proporcjach. Zawiera różne minerały spełniające rolę domieszek są to: hematyt, goethyt, magnetyt, mangan, chloryty, aktynolit, epidot, zoisyt. Związki żelaza nadają jaspisom barwę brązową, żółtą, czerwoną lub zieloną. Jaspis jest odmianą chalcedonu, niekiedy jednak ze względu na ziarnistą strukturę traktuje się go jako samodzielną grupę w obrębie grupy kwarców.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #18

Opal

Mineraloid zaliczany do krzemianów. Opal jest oficjalnym kamieniem szlachetnym Australii. Występuje w skupieniach groniastych, kulistych, nerkowatych, tworzy naskorupienia, żyłki, inkrustacje, konkrecje i szkielety przestrzenne (opoki), tworzy pseudomorfozy. Nie wykształca kryształów, jest zestaloną koloidalną krzemionką z zawartością wody wahającą się w granicach 3- 10% (niekiedy zawartość dochodzi do 20% - hydroopal). Często występują wrostki różnych minerałów (np. opal mszysty) oraz inkluzje gazowe i ciekłe. Opal jest najbardziej znanym naturalnym kryształem fotonicznym. Niektóre odmiany wykazują charakterystyczne zjawiska optyczne: opalizację, opalescencję, efekt kociego oka, asteryzm. Ze względu na obecność lub brak efektów optycznych opale dzielimy na: opale szlachetne i opale zwyczajne.

Ze względu na dominującą barwę efektu opalizacji wyróżnia się następujące typy opali: 1. Mleczny (lechosos) - nazwa odnosi się wyłącznie do opali o dominującej białej do lekko szarej grze barw; 2. Niebieski (blue) - obejmuje wszystkie opale szlachetne o dominującej barwie efektu niebieskiej lub fioletowej; używany zwykle w połączeniu z nazwą typu rysunku wzoru, np. niebieski opal arlekinowy, niebieski opal iskrowy lub niebieski opal płomieniowy itp.; 3. Ognisty (fiery) - nazwa odnosi się do opali wykazujących czerwoną grę barw: używana z nazwą dowolnego rysunku wzoru; 4. Pawiowy (peacock) - nazwa obejmuje opale szlachetne wykazujące efekt opalizacji będący kombinacją niebieskiej, zielonej i purpurowej gry barw (upierzenie pawia); używana w połączeniu z nazwą dowolnego typu rysunku wzoru, np. pawiowy opal arlekinowy, pawiowy opal iskrowy itp.;

5. Zielony (green) - nazwa ta określa wszystkie opale szlachetne o dominującej zielonej barwie efektu opalizacji, np. zielony opal arlekinowy, zielony opal wędrujący błysk itp.; 6. Złoty (golden) - termin ten odnosi się do opali o dominującej barwie efektu opalizacji żółtej do pomarańczowej lub opali o żółtej barwie własnej; używany zwykle w połączeniu z nazwą typu rysunku wzoru. 7. Różowy (pink) - nazwa ta odnosi się do opali o dominującej barwie efektu różowego. Jeden z najdroższych i najbardziej poszukiwanych opali.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #19

Agat

Półszlachetny minerał, wielobarwna, wstęgowa odmiana chalcedonu. Agaty powstają w geodach. Zbudowane są z wielu różnokolorowych, naprzemianległych, (najczęściej bladych) warstw. Powstawanie pasm było prawdopodobnie wynikiem zachodzących procesów wielokrotnego wydzielania się krzemionki z roztworów lub cyklicznego wytrącania się pigmentu w żelu krzemionkowym. Zróżnicowana jest też barwa agatów – powodują ją bardzo drobne wrostki różnych minerałów np. chlorytów, hematytu, goethytu. Przeważają warstwy szare, różowawe i brunatne, rzadko występują żywsze barwy: czerwone, zielone, czarne. Stąd stosowane bardzo często sztuczne barwienie agatów.


(Henryk von Groc Hrychowicz) #20

Malachit

Minerał z gromady węglanów. Należy do minerałów pospolitych, szeroko rozpowszechnionych na Ziemi. Bardzo rzadko tworzy kryształy o pokroju słupkowym, igiełkowym lub włosowym; często występują zbliźniaczenia. Występuje w skupieniach zbitych, ziemistych, nerkowatych, groniastych tworzy naskorupienia i naloty, impregnacje i pseudomorfozy po azurycie, kuprycie, kalcycie, cerusycie. Malachit występuje zwykle w postaci ciemnobrunatnych (czarnych) nacieków lub skupień nerkowatych. Jest kruchy, przeświecający. Często wykazuje budowę pasiastą, wstęgową lub słojową. Tworzy zbite mieszaniny mineralne z azurytem – azurmalachit; chryzokolą, turkusem, pseudomalachitem – ejlatyt. Barwi płomień na zielono. W jubilerstwie – wysoko ceniony kamień ozdobny.