Wystawa Lotnicza (1917)


(Henryk von Groc Hrychowicz) #1

Od niepamiętnych czasów człowiek pragnął wzbić się w przestworza. Mówi już o tym choćby mit o Dedalu i Ikarze. Ale nie tylko grecy mieli swoje mity. Wzmianki o „latających ludziach” pochodzą także z podań i legend starożytnych Chin ok. 2200 roku p.n.e. Jest to legenda o latającym cesarzu Szun. Później, około 1000 ro ku p.n.e. możemy wyczytać wzmiankę o latających ludziach Ki - Kuang. W tym samym czasie w starożytnych Indiach mówi się o latającym koniu króla Vikramaditya. Bardziej nam współczesne próby skonstruowania maszyny latającej to wiek XV i znany wszystkim genialny artysta Leonardo da Vinci. Pomimo swoich wnikliwych badań również i on nie zdołał skonstruować maszyny, która uniosłaby go w przestworza. Opracował jedynie projekty statków latających: balonów cieplnych, skrzydłowca, śmigłowca i spadochronu. Jednak

Pierwsze udokumentowane próby lotu przeprowadzili w roku 1783 bracia Montgolfier, napełniając wielki balon z papieru gorącym powietrzem. Baloniarstwo, jako ekskluzywny sport i forma wypoczynku dla zamożnych, królowało do końca XIX wieku. I gdy już wydawało się, że przyszłość latania to właśnie balony, ponownie zwrócono uwagę na możliwość wykorzystania w lotach skrzydeł. Zasłużony w tej dziedzinie jest brytyjski inżynier Sir George Cayley. Wykonał on wiele prób lotów latawców i wykazał, iż do wzniesienia się człowieka w powietrze potrzebna jest odpowiednia siła nośna. Ciekawostką jest zapewne fakt, iż samoloty, które możemy dziś obserwować na niebie wywodzą się właśnie z konstrukcji jego modelu szybowca z roku 1804. Musiało jednak minąć 50 lat, by w roku 1853 zbudował on pełnowymiarowy szybowiec, który wraz z pasażerem wykonał pierwszy lot.

Kolejna wielce zasłużoną postacią dla lotnictwa jest Otto Lilienthal, uważany za „pierwszego prawdziwego lotnika”. Pod koniec XIX wieku udało mu się odbyć kilka lotów na szybowcach własnej konstrukcji. Zginął w 1896 roku podczas lotu. Od tego czasu rozpoczęły się fascynacje i kolejne intensywne próby samolotowe innych miłośników latania. Coraz częściej zaczęto konstrukcje wyposażać w silniki. Jednak właściwy efekt dało dopiero użycie silnika spalinowego. W roku 1903 powstała konstrukcja braci Orvilla i Wilbura Wright


(Henryk von Groc Hrychowicz) #2

Wright Flyer

Pierwszy samolot silnikowy na świecie. Autorami projektu byli Orville i Wilbur Wright. Pierwszy lot odbył 17 grudnia 1903 roku i trwał 4 sekundy, co pozwoliło pokonać dystans 34 metrów. Samolot cechował się niestatecznością podłużną i wymagał podczas lotu dużej akcji pilota. Zespół silnik-śmigła wraz z układem przeniesienia mocy był za słaby i nie wystarczał do samodzielnego startu. Z tego też względu przyjęty przez braci Wright układ konstrukcyjny do maszyny Flyer I nie rozpowszechnił się i nie jest stosowany. Udane loty zawdzięczał on dobrej sterowności i doświadczeniu braci Wright w lotach z szybowcami.

Dane techniczne Silnik: czterocylindrowy o mocy 12 KM Rozpiętość skrzydeł: 12,3 m Długość: 6,4 m Wysokość: 2,8 m Powierzchnia nośna: 47 m² Masa startowa z pilotem: 340 kg

(Henryk von Groc Hrychowicz) #3

Blériot XI

Samolot francuski zbudowany przez Louisa Blériota w 1909 roku. Maszyna była skonstruowana z drewna dębowego i topolowego w konfiguracji jednopłata ze skrzydłami pokrytymi płótnem. Początkowo napęd stanowił silnik Roberta Esnault-Pelterie napędzający czterołopatowe metalowe śmigło, z którego jednak zrezygnowano na korzyść 3-cylindrowego silnika Anzani o mocy 25 KM, który mimo prostej konstrukcji charakteryzował się lepszymi parametrami. Dodatkową zachętą dla Blériota był fakt, że silnik ten był zdolny do nieprzerwanej pracy przez godzinę. Blériot XI posiadał również nowatorskie rozwiązanie podwozia głównego, które było zamocowane elastycznie umożliwiając lądowanie także przy bocznym wietrze. Na skrzydłach zamiast lotek znajdowały się zintegrowane z płatem ruchome powierzchnie sterowe. Usterzenie ogonowe składało się ze steru wysokości i steru kierunku bez statecznika pionowego. Niezamierzenie Blériot zapewnił dodatkową stabilność boczną maszyny poprzez pozostawienie bez poszycia tylnej części kadłuba, co przyczyniło się do zmniejszenia sił wywieranych przez boczne podmuchy wiatru.

Dane techniczne Silnik: trzycylindrowy o mocy 25 KM Rozpiętość skrzydeł: 7,79 m Długość: 7,62 m Wysokość: 2,69 m Powierzchnia nośna: 14 m² Masa startowa: 230 kg


(Henryk von Groc Hrychowicz) #4

Taube

Austriacki i Niemiecki samolot szkolny i rozpoznawczy, budowany od 1911 przez różnych producentów. Pomysłodawcą i konstruktorem samolotu był austriacki wynalazca i przedsiębiorca Igo Etrich. Samoloty Taube to dwumiejscowy jednosilnikowy górnopłat o konstrukcji drewnianej (w przypadku niektórych producentów konstrukcji mieszanej, z kadłubem zbudowanym na bazie stalowej kratownicy). Pokrycie stanowiło płótno, a w części silnikowej - blacha aluminiowa (część producentów stosowała kadłub pokryty sklejką). Skrzydło o bardzo cienkim profilu (2%) miało dwa dźwigary wewnętrzne oraz - w większości typów - podtrzymujący dźwigar zewnętrzny ze wspornikami pod skrzydłem. Sterowanie odbywa się za pomocą odginania elastycznych końcówek skrzydeł i usterzenia za pomocą cięgien stalowych. Cały płatowiec usztywniony był gęstym i skomplikowanym systemem drutów stalowych. Podwozie stałe, klasyczne, z dwoma kołami typu rowerowego i płozą ogonową, amortyzowane skomplikowanym systemem wahaczy i sznurów gumowych (niektórzy producenci upraszczali podwozie). Napęd stanowił najczęściej 6-cylindrowy silnik rzędowy ze stojącymi cylindrami Mercedes o mocy 100 KM. Chłodnice umieszczone były po bokach kadłuba. Stosowano też inne silniki rzędowe, o mocach od 50 KM, sporadycznie do 120 KM.

Dane techniczne Silnik: czterocylindrowy lub sześciocylindrowy rzędowy Moc 99 kW Rozpiętość skrzydeł: 14,30 m Długość: 9,90 m Wysokość: 3,20 m Powierzchnia nośna: 32,5 m² Masa startowa: 650 kg

(Henryk von Groc Hrychowicz) #5

Aviatik C.I

Niemiecki samolot rozpoznawczy produkowany od 1915 roku w zakładach Aviatik i Hannover. Jest to dwumiejscowy, jednosilnikowy dwupłat o konstrukcji drewnianej, kryty płótnem. Jedynie przód kadłuba w rejonie silnika pokryty był aluminiowymi panelami. Usterzenie samolotu jest klasyczne. Skośna wydłużona płetwa statecznika zakończona była sterem kierunku z wyważeniem rogowym o charakterystycznym zaokrąglonym kształcie, zbliżonym do przecinka. Statecznik poziomy ze sterami wysokości miał obrys o kształcie nerkowym. Podwozie samolotu stałe, klasyczne, dwugoleniowe z osią niedzieloną, z tyłu płoza ogonowa. Napęd stanowił silnik rzędowy 6-cylindrowy Mercedes D.III o mocy 160 KM lub Benz Bz.III o mocy 150 KM. Oba silniki z cylindrami stojącymi, są chłodzone cieczą, Uzbrojenie stanowił jeden karabin maszynowy mocowany zamiennie na szynie po lewej lub prawej stronie kabiny obserwatora. Spotykano także dwa karabiny maszynowe, jeden po każdej stronie.

Dane techniczne Silnik: Austro-Daimler o mocy 200 KM Rozpiętość skrzydeł: górny płat - 8,00 metrów, płat dolny - 7,88 m Długość: 6,95 m Wysokość: 2,48 m Powierzchnia nośna: 28,1 m² Masa startowa: 610 kg

(Henryk von Groc Hrychowicz) #6

Albatros D.II

Niemiecki samolot myśliwski stanowiący ulepszoną wersją samolotu Albatros D.I, do którego wprowadzono zmiany mające na celu m.in. poprawienie widoczności z kabiny pilota poprzez obniżenie górnego płata, przysuwając go bliżej kadłuba. Samolot wyposażony był w sześciocylindrowy, chłodzony wodą silnik Mercedes D.III o mocy 160 KM i dwa synchronizowane karabiny maszynowe lMG 08. Albatros D.II był produkowany na licencji w zakładach LVG oraz austro-węgierskich Oeffag począwszy od roku 1916.

Dane techniczne Silnik: Mercedes D.III o moc 160 KM Rozpiętość skrzydeł: 8,5 m Długość: 7,42m Wysokość: 2,59 m Powierzchnia nośna: 24,5 m² Masa startowa: 888 kg

(Henryk von Groc Hrychowicz) #7

SPAD VIIC1

Francuski samolot zaprojektowany i zbudowany w 1916 roku w wytwórni lotniczej Société Pour L’Aviation et ses Dérivés (SPAD). Jest to jednomiejscowy samolotem myśliwskim, dwupłat o konstrukcji drewnianej. Posiada odkrytą kabinę i stałe klasyczne podwozie. Napęd stanowi silnik widlasty, zaopatrzony w śmigło dwułopatowe, drewniane.

Dane techniczne Silnik: Silnik widlasty Hispano-Suiza 8Ba o moc 180 KM Rozpiętość skrzydeł: 7,82 m (płat górny), 7,57 m (płat dolny) Długość: 6,08 m Wysokość: 2,20 m Powierzchnia nośna: 17,8 m² Masa startowa: 775 kg

(Henryk von Groc Hrychowicz) #8

Bristol F.2B Fighter

Brytyjski, dwumiejscowy samolot myśliwski i rozpoznawczy zaprojektowany w 1916 roku w firmie Bristol jako dwupłat o konstrukcji mieszanej z klasycznym podwoziem stałym z płozą ogonową. Napęd samolotu stanowił silnik widlasty typu Rolls-Royce Falcon z dwupłatowy, drewnianym śmigłem. Uzbrojenie samolotu stanowiły trzy karabiny maszynowe - jeden km Vickers kal. 7,7 mm (stały, zsynchronizowane w górnej części kadłuba – pilota) i dwa km Lewis kal. 7,7 mm na obrotnicy Scarffa.

Dane techniczne Silnik: Rolls-Royce Falcon III o moc 275 KM Rozpiętość skrzydeł:11,96 m Długość: 7,87 m Wysokość: 2,97 m Powierzchnia nośna: 37,62 m² Masa startowa: 1262 kg


(Henryk von Groc Hrychowicz) #9

Breguet 14

Francuski lekki bombowiec i samolot rozpoznawczy zbudowany w 1916 roku. Jest to jednosilnikowy dwupłatowiec o konstrukcji mieszanej (drewno i duraluminium); pokryty płótnem, w przedniej części kadłuba blachami aluminiowymi. Płaty usztywniane zastrzałami i drutami. Samolot ma dwuosobową załogę – pilot w przedniej kabinie i obserwator-strzelec / bombardiera w tylnej kabinie. Obie kabiny posiadają przyrządy sterowania. Podwozie samolotu jest klasyczne, stałe o mocnej konstrukcji, z dwoma kołami i płozą ogonową. Uzbrojenie stanowił 1 zsynchronizowany karabin maszynowy pilota Vickers kaliber 7,7 mm zasilany amunicją z taśmy, zamocowany na lewym boku kadłuba oraz 1 lub 2 km-y Lewisa 7,7 mm strzelca zamocowane na obrotnicy, z magazynkami bębnowymi. Bomby podwieszane były w wersji bombowej B2 pod dolnym płatem, na dwóch wyrzutnikach Michelin. Ładunek bomb: do 256-300 kg. Wersja rozpoznawcza A2 przenosiła jedynie do 32 kg bomb,

Dane techniczne Silnik: Renault 12Fcx o mocy 300 KM Rozpiętość skrzydeł:14,36 m Długość: 8,87 m Wysokość: 3,3 m Powierzchnia nośna: 50 m² Masa startowa: 1780 kg

(Henryk von Groc Hrychowicz) #10

Nieuport 24

Francuski jednomiejscowy samolot myśliwski opracowany pod kierownictwem inż. Gustawa Delage w roku 1917. Jest to jednomiejscowy dwupłat konstrukcji mieszanej. Przednią część kadłuba stanowi kratownica z rur stalowych, zaś tylną kratownica drewniana wzmocniona drutem. Samolot jest kryty w większości płótnem (jedynie osłonę silnika wykonano z aluminium). Boki samolotu oprofilowane listwami jesionowymi, przekrój kadłuba trapezowy. Samolot posiada dwukołowe podwozie, amortyzowane sznurem gumowym, z tylną płozą ogonową. Uzbrojenie samolotu stanowił zsynchronizowany karabin maszynowy Vickers 7,7 mm (czasem dodawano strzelający ponad śmigłem Karabin maszynowy Lewis kal. 7,7 mm na montażu Fostera).

Dane techniczne Napęd: 9-cylindrowy silnik rotacyjny Le Rhône 9Jb o mocy120 KM. Rozpiętość skrzydeł: 8,21 m płat górny, 7,75 m płat dolny Długość: 5,95 m Wysokość: 2,4 m Powierzchnia nośna: 15 m² Masa startowa: 550 kg


(Henryk von Groc Hrychowicz) #11

SPAD S.XIII

Wersja rozwojowa samolot myśliwski SPAD VII, który okazał się bardzo udaną konstrukcją. Jest to samolot jednomiejscowy w układzie dwupłata o konstrukcji drewnianej. Podwozie ma klasyczne – stałe. Kadłub ma konstrukcję kratownicową oraz płaty dwudźwigarowe kryte płótnem. Lotki znajdują się tylko na górnym płacie. Płat górny podparty jest piramidką. Komorę płatów usztywniono rozpórkami i cięgnami. Z przodu kadłuba znajdowała się chłodnica czołowa połączona z silnikiem, z otworem w środku na wał śmigła. Wzmocnione uzbrojenie samoloty stanowią 2 karabiny maszynowe Vickers 7,69 mm (stałe, zsynchronizowane w górnej części kadłuba).

Dane techniczne Silnik widlasty Hispano-Suizo 8 Be o moc 235 KM Rozpiętość skrzydeł: 8,08 m Długość: 6,22m Wysokość: 2,27 m Powierzchnia nośna: 20,10 m² Masa startowa: 830 kg


(Henryk von Groc Hrychowicz) #12

Vickers Vimy

Brytyjski ciężki bombowiec skonstruowany w firmie Vickers w roku 1917. Jest to dwusilnikowy dwupłatowiec o konstrukcji drewnianej, pokryty płótnem. Ma kadłub o płaskich burtach na dolnym płacie. Załoga samolotu stanowi 3 ludzi w otwartej kabinie pilotów i otwartych stanowiskach strzeleckich w nosie i na grzbiecie samolotu. Bomby podwieszane są pod dolnym płatem. Uzbrojenie samolotu to dwa karabiny maszynowe Lewis kaliber 7,7 mm, oraz 1123 kg bomb.

Dane techniczne Napęd: 2 silniki tłokowe, rzędowe Rolls-Royce Eagle VII o moc 360 KM Rozpiętość skrzydeł:20,75 m Długość: 13,27 m Wysokość: 4,76 m Powierzchnia nośna: 122,44 m² Masa startowa: 4937 kg

(Henryk von Groc Hrychowicz) #13

Gotha G.V

Ciężki bombowiec używany od 1917 roku przez Luftstreitkräfte (Cesarska Niemiecka Służba Powietrzna). Samolot powstał w oparciu o wcześniejszą konstrukcję G.IV. Podstawową zmianą było przeniesienie zbiorników paliwa z gondoli silników do centralnej części kadłuba. Natomiast mniejsze gondole silników zamontowano na rozpórkach powyżej dolnych płatów. Siedzisko pilota zostało przesunięte, a zaraz za nim zainstalowano zbiorniki paliwa. To blokowało możliwość przechodzenia członków załogi pomiędzy trzema stanowiskami strzeleckimi istniejącą w poprzednich wersjach. Wszystkie bomby w tej wersji były przenoszone na podwieszeniach zewnętrznych. Nowa Gotha zawierała ważną innowację w formie “tunelu karabinowego”, gdzie spód tylnego kadłuba był zakrzywiony co umożliwiało umieszczenie skierowanego w dół karabinu maszynowego chroniącego przed atakiem od dołu usuwając tym samym martwy sektor ostrzału. Uzbrojenie samolotu stanowiły trzy karabiny maszynowe Parabellum lMG 14 kal. 7,92 oraz 500 kg bomb.

Dane techniczne Napęd: 2 silniki rzędowe Mercedes D.IVa o mocy 520 KM Rozpiętość skrzydeł:23,70 m Długość: 12,42 m Wysokość: 4,50 m Powierzchnia nośna: 89,50 m² Masa startowa: 3967 kg Prędkość maks. 140 km/h Pułap 6500 m Zasięg 840 km